Ta strona wykorzystuje ciasteczka ("cookies") w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z naszego serwisu. Czy wyrażasz na to zgodę?

Czytaj więcej

Dr Katarzyna Bandyra: „Rozkładam białka na czynniki pierwsze”

Biologia molekularna bada procesy zachodzące na poziomie komórkowym, determinujące funkcjonowanie całego organizmu. Większość z nich odbywa się za pomocą białek, a biologia strukturalna pozwala na uzyskanie wglądu w ich strukturę przestrzenną oraz kompleksowość, która ma bezpośrednie powiązanie z ich funkcją. Wśród naukowców je badających jest dr Katarzyna Bandyra, stypendystka 22. edycji programu L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki, która na co dzień zajmuje się poznawaniem mechanizmów działania ludzkiego białka mitochondrialnego – fosforylazy polinukleotydowej (PNPazy).

Fot. dr Katarzyna Bandyra, źródło: materiały prasowe

Mitochondria, odgrywające rolę małych „elektrowni energetycznych”, są niezbędne dla niemal każdej komórki. Zaburzenia ich działania skutkują wieloma schorzeniami, m.in. rakiem czy chorobami neurodegeneracyjnymi. Mogą one pełnić swoje funkcje dzięki białkom wchodzącym w ich skład. Jednym z takich białek jest PNPaza – enzym, którego główną znaną funkcją jest degradacja RNA. Nad zrozumieniem roli tego enzymu w mitochondriach pracuje dr Katarzyna Bandyra. Po ukończeniu studiów doktoranckich rozpoczęła badania strukturalne bakteryjnego odpowiednika tego enzymu. Pomimo że struktura i aktywność bakteryjnego białka jest znana od wielu lat badaczka wraz z zespołem odkryła, że gdy białko to występuje w kompleksie z innym białkiem i RNA, jego funkcja w komórce zmienia się o 180 stopni – z enzymu degradującego RNA, w białko opiekuńcze. – Fascynuje mnie istnienie różnorodnych struktur oraz to, jak wiele aktywności i funkcji natura jest w stanie osiągnąć, łącząc ze sobą te same motywy strukturalne, zmieniając ich kolejność czy sekwencję. Interesujące jest odkrywanie funkcji białka i procesów, w których mogłoby brać udział – mówi dr Katarzyna Bandyra z Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego. – Uzyskaliśmy strukturę 3D kompleksu, w którym bakteryjna PNPaza odgrywa rolę białka opiekuńczego względem RNA. Wykorzystaliśmy do tego kriomikroskopię elektronową. Jest to dynamicznie rozwijająca się technologia pozwalająca na badanie struktur białek i innych makromolekuł bez konieczności uzyskania kryształów, co często jest ogromnym wyzwaniem. Kriomikroskopia elektronowa zrewolucjonizowała biologię strukturalną i dziś jest jedną z najbardziej popularnych metod uzyskiwania modeli 3D – dodaje dr Katarzyna Bandyra.

Badania prowadzone obecnie przez dr Katarzynę Bandyrę dotyczą ludzkiego homologa PNPazy rezydującego w mitochondriach i mają na celu wytłumaczenie jego roli w ludzkim organizmie. Możliwe, że ludzka PNPaza, podobnie jak bakteryjna, ma więcej niż jedną funkcję w komórce i jej aktywność jest regulowana poprzez tworzenie różnych kompleksów z innymi białkami i RNA. Badania mają za zadanie sprawdzić, czy i jakie funkcje inne niż degradacja RNA pełni ludzka PNPaza. – Celem moich badań jest sprawdzenie, czy jest to jedyna funkcja tego białka oraz czy możliwe jest przy jego pomocy wprowadzenie RNA do mitochondriów. Byłoby to przełomem w zastosowaniu również w mitochondriach najnowocześniejszych terapii genowych opartych właśnie o RNA, co do tej pory nie jest osiągalne. Powodzenie moich badań umożliwiłoby m.in. naprawienie wadliwych genów lub modyfikację pracy mitochondriów, która, gdy ulega zaburzeniu, może skutkować wieloma schorzeniami i doprowadzić do rozwoju raka lub chorób neurodegeneracyjnych – podsumowuje dr Katarzyna Bandyra.

 

Źródło: www.biotechnologia.pl