Jak chemicy z UW przechytrzyli termodynamikę. Oleje roślinne zamiast ropy naftowej – artykuł w Serwisie Naukowym UW

10 08 2026

Naukowcy z Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytetu Warszawskiego (CNBCh UW) pod kierownictwem prof. dr. hab. inż. Karola Greli opracowali nowatorską metodę przekształcania olejów roślinnych (np. rzepakowego i słonecznikowego) w cenne surowce chemiczne.

Przez ponad 40 lat główną barierą w procesie metatezy krzyżowej były prawa termodynamiki – reakcja osiągała stan równowagi i zatrzymywała się na poziomie ok. 50% wydajności. Chemicy z UW przełamali tę granicę, łącząc reakcję z destylacją molekularną pod obniżonym ciśnieniem oraz opracowując nową generację wyjątkowo trwałych katalizatorów rutenowych (Ru3, Ru5, Ru7).

Efekt: Podniesienie wydajności reakcji do poziomu 84–94%.

Zastosowanie: Pozyskane związki mogą służyć do produkcji bezpiecznych dla środowiska feromonów owadzich (alternatywa dla pestycydów), zapachów w przemyśle perfumeryjnym (np. piżm), biodegradowalnych tworzyw sztucznych oraz smarów.

Zielona chemia: Proces nie wymaga użycia rozpuszczalników i generuje minimalną ilość odpadów.

Wyniki badań zespołu z CNBCh UW zostały opublikowane w czasopiśmie Nature Sustainability.

Pełny artykuł opisujący to odkrycie znajduje się w Serwisie Naukowym UW: https://serwisnaukowy.uw.edu.pl/jak-chemicy-z-uw-przechytrzyli-termodynamike-oleje-roslinne-zamiast-ropy-naftowej/