Obchody pięciolecia Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytetu Warszawskiego odbywają się pod patronatem Michaiła Siemionowicza Cwieta (1872-1919). Był on botanikiem, fizjologiem roślin i biochemikiem. Jednym kierunków jego badań było rozpoznanie roli chlorofilu w życiu roślin. Wiązała się z tym potrzeba rozdzielania substancji roślinnych w sposób, który nie zmieniałby ich budowy chemicznej. M. S. Cwiet opracował taką metodę stając się odkrywcą prostego w zastosowaniu i niezwykle skutecznego sposobu, polegającego na użyciu adsorbenta z naniesioną mieszaniną związków chemicznych i wybranych rozpuszczalników, przepływając przez złoże rozsuwały one składniki mieszaniny w poszczególne pasma. Rozpowszechnienie się tej metodyki wprowadziło M.S. Cwieta do ścisłego grona uczonych, których odkrycia na zawsze zreformowały nauki przyrodnicze


Trzeba mocno podkreślić, że Cwiet dokonał swego epokowego odkrycia w Warszawie, w murach naszej uczelni. W tamtym czasie był to Imperatorski Uniwersytet Warszawski, gdzie uczony był zatrudniony z początkiem 1902 roku w Katedrze Botaniki mieszczącej się w budynku dawnej Szkoły Głównej. 21 marca 1903 roku, na posiedzeniu Sekcji Biologicznej Warszawskiego Towarzystwa Nauk Przyrodniczych, przedstawił on podstawy adsorpcyjnej techniki rozdziału
W 1906 roku Cwiet. opublikował dwie prace w Berichte der Deutschen Botanischen Gesellschaft, użył w nich po raz pierwszy nazw: chromatografia i chromatogram. Na fotografiach przedstawiono budynek dawnej Szkoły Głównej i wnętrze pracowni botanicznej w tym budynku w czasach Cwieta. Przez wiele lat budynek ten był siedzibą katedr i zakładów biologicznych Uniwersytetu Warszawskiego. Od 2005 r. stał się siedzibą Instytutu Archeologii UW, a była pracownia M.S. Cwieta jest dzisiaj salą wykładową. Na ścianie budynku dawnej Szkoły Głównej znajduje się tablica upamiętniająca odkrycie Cwieta.


Metoda rozdziału substancji zastosowana przez M.S. Cwieta początkowo nie została doceniona przez współczesnych mu badaczy. Szczególnie lekceważyli ją chemicy, ich ówczesne metody rozdziału to krystalizacja lub destylacja, połączona niekiedy z silnym ogrzewaniem. Obie metody były nieprzydatne np. w rozdziale białek i peptydów. Metoda chromatograficzna okazała się natomiast jedną z najbardziej wygodnych i dziś wykorzystywana jest w biochemii, biologii, medycynie, farmacji, a także w badaniach zanieczyszczeń środowiska i geologii. Początkowo chromatografia była cennym narzędziem w badaniu związków naturalnych, w latach czterdziestych ubiegłego wieku nastąpił jej lawinowy rozwój, dotyczyło to tak metodologii, jak i nowych, licznych zastosowań. Trudno wyobrazić sobie by obecny rozwój chemii, biochemii, biologii, medycyny i wielu innych dziedzin nauk przyrodniczych i technicznych był możliwy bez dysponowania tak potężnym i uniwersalnym narzędziem jakim jest chromatografia. O naukowym znaczeniu odkrycia Cwieta, może świadczyć to, że blisko 50. laureatów Nagrody Nobla wskazało na istotną, a niekiedy decydującą rolę chromatografiiw nagrodzonych badaniach. Na rysunkach, zaczerpniętych z pracy doktorskiej M.S. Cwieta, obronionej w 1910 roku w Imperatorskim Uniwersytecie Warszawskim, przedstawiono używaną przez niego aparaturę.
Michaił Semionowicz Cwiet urodził się 14 kwietnia 1872 roku we włoskim mieście Asti w Piemoncie. Szkołę ukończył w Lozannie i Genewie, studia wyższe zaś rozpoczął na Uniwersytecie Genewskim w 1891 roku, dwa lata później otrzymał stopień bakałarza (licencjat). W roku 1896 obronił doktorat z botaniki, praca dotyczyła fizjologii komórki. Wobec nieuznawania zagranicznych stopni naukowych przez władze rosyjskie wykonał pracę magisterską (Petersburg/Kazań 1901) i doktorską (Imperatorski Uniwersytet Warszawski 1910). W 1917 roku został profesorem zwyczajnym botaniki na Uniwersytecie w Jurjewie (Tartu). W 1918 roku był nominowany do nagrody Nobla z chemii za badania nad chlorofilami, we wniosku wspomniano też o chromatografii. Zmarł w Woroneżu 26 czerwca 1919 roku. Na mapce wskazano miejsca, w których przebywał M.S. Cwiet..
W roku 2010 nagrodą „The Citations for Chemical Breakthrough”, została uhonorowana publikacja M.S. Cwieta z 1906 roku. Uznano ją za epokową i cieszącą się bardzo dużą liczba cytowań. Nagroda ta jest przyznawana od 2006 roku przez American Chemical Society, Division of the History of Chemistry. Honoruje ona i wyróżnia publikacje, w których opisano przełomowe postępy w dziedzinie chemii i spełniające określone wymagania. Opublikowane osiągnięcia muszą zawierać doniosłe koncepcje i wiązać się z następującymi później zmianami w praktyce lub teorii. Innym kryterium jest ich zakres oddziaływania, ocenie podlega też fakt, na ile nowe odkrycia i idee przeniknęły do subdyscyplin chemicznych, a także jak wpłynęły one na inne dziedziny ważne dla nauki i społeczeństwa. Materialnym wyrazem nagrody jest plakieta pokazana na fotografii, znajduje się ona w budynku Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytetu Warszawskiego.
Tablica znajduje sie w Auli w budynku CNBCh
Źródło:
1. Evgenia M. Senchenkova: “Michael Tswett – the Creator of Chromatography”, Moskwa 2003 2. „Michaił Siemionowicz Cwiet 1872-1919” w: [Monumenta Universitatis Varsoviensis, tom „Profesorowie Uniwersytetu Warszawskiego 1816-1915” str. 158-165]
3. Hulanicki Adam „Stulecie odkrycia chromatografii (1903-2003)”, Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 48 (3-4), 252-255, 2003
4. „110 lat chromatografii Michaiła S. Cwieta i jej innowacyjne zastosowania w biologii i chemii” Wystawa stała w Gmachu Chemii UW, ul. Pasteura 1